Sotib olish qobiliyati nominal summa bilan uning haqiqiy qiymatini bog'laydi. Narxlar oʻsganida, bir xil summa kamroq tovar sotib oladi, ya'ni uning sotib olish qobiliyati kamayadi, hatto hisob raqami oʻzgarmasin.
Shuning uchun nominal va real daromadlik farq qilinadi. Yillik 20% foizli omonat, narxlar 18% oʻsganda, taxminan 2% haqiqiy oʻsish keltiradi: summa sezilarli oʻsgan, sotib olish qobiliyati esa oz oʻsgan. Agar foiz stavkasi inflyatsiyadan pastroq boʻlsa, haqiqiy daromadlik manfiy boʻlib, qoʻlga olingan pul formal ravishda oʻsgan boʻlsa ham, qiymati pasayadi.
Uzun muddatli jamgʻarish uchun bu taʼsir toʻplanadi. Oʻn yoki yigirma yil oʻtgach toʻplangan summa bugungi narxlarda emas, kelajakdagi narxlarda baholanishi kerak, aks holda jamgʻarish intizomi qancha boʻlmasin, rejа kambag'al boʻlib qoladi.
Amaliy xulosa: vositani tanlashda meʼyoriy stavka miqdori oʻzi emas, balki uni narxlar oʻsishi bilan solishtirish hisoblanadi. Bu nuqta pensiоn jamgʻarish ham boʻlmasa, har qanday uzun muddatli jamgʻarishga qoʻllaniladi.